Baza wiedzy

Słownik pojęć bezpieczeństwa

Ujednolicone definicje pojęć z zakresu bezpieczeństwa fizycznego, ochrony informacji niejawnych i norm PN-EN. Hasła uporządkowaliśmy alfabetycznie i połączyliśmy z odpowiadającymi im rozwiązaniami produktowymi oraz materiałami eksperckimi.

38 haseł

A

Akredytacja bezpieczeństwa systemu TI: Formalne dopuszczenie systemu teleinformatycznego do przetwarzania informacji niejawnych. Udzielana przez ABW lub SKW zależnie od właściwości podmiotu.

B

Bankowóz typu A / B / C: Trzy typy pojazdów do transportu wartości pieniężnych zdefiniowane w rozporządzeniu MSWiA. Z bankowozem typu C wiążą się wymagania dotyczące pojemników specjalistycznych klas A–E.

C

COG (Centrum Obrotu Gotówki): Obiekt służący do liczenia, sortowania i przechowywania wartości pieniężnych. Obejmuje skarbce, śluzy oraz systemy transportu wewnętrznego.

G

Grade / stopień 1–4 (PN-EN 50131-1): Cztery stopnie zabezpieczenia systemów sygnalizacji włamania i napadu wg PN-EN 50131-1. W starszej terminologii odpowiadały im klasy SA1–SA4.

J

Jednostka obliczeniowa (j.o.): Miara wartości pieniężnych stosowana w rozporządzeniu MSWiA o wymaganych warunkach przechowywania i transportu wartości pieniężnych. Odpowiada 120-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia i wyznacza limity przechowywania oraz transportu gotówki. Aktualną kwotę j.o. publikujemy w zakładce norm i klas.

K

Kancelaria niejawna: Potoczne określenie komórki organizacyjnej przetwarzającej materiały niejawne o klauzulach „zastrzeżone” i „poufne”. W praktyce pełni funkcję analogiczną do kancelarii tajnej, lecz dla niższych klauzul.
Kancelaria tajna: Wyodrębniona komórka organizacyjna odpowiedzialna za rejestrowanie, przechowywanie, obieg i wydawanie materiałów o klauzuli „tajne” i „ściśle tajne”. Jej funkcjonowanie reguluje ustawa o ochronie informacji niejawnych.
Klasa RC (RC3–RC5, PN-EN 1627): Klasyfikacja odporności na włamanie drzwi, krat i przegród wg PN-EN 1627. Skrót RC pochodzi od angielskiego Resistance Class; w zabezpieczeniach obiektowych najczęściej stosuje się klasy RC3, RC4 i RC5.
Klasa S1 / S2: Dwie klasy pojemników bezpiecznych wg PN-EN 14450. Klasa S1 jest m.in. wymagana dla przechowywania broni palnej zgodnie z rozporządzeniem MSWiA z 26 sierpnia 2014 r. S2 zapewnia wyższy poziom odporności w ramach tej normy.
Klasy 0–XIII: Trzynaście klas odporności na włamanie wg PN-EN 1143-1, od klasy 0 do XIII. Im wyższa klasa, tym wyższy dopuszczalny limit przechowywanych wartości, wyrażany w jednostkach obliczeniowych (j.o.).
Klatka Faradaya / pomieszczenie ekranowane: Konstrukcja tłumiąca pola elektromagnetyczne w chronionej przestrzeni. Stosowana jako zabezpieczenie przed ulotem informacji oraz zewnętrznymi zakłóceniami EM.
Klauzule tajności: Cztery klauzule informacji niejawnych zdefiniowane w ustawie o ochronie informacji niejawnych: zastrzeżone, poufne, tajne i ściśle tajne. Klauzula determinuje wymagane środki ochrony fizycznej i teleinformatycznej.
Koncesja MSWiA (obrót specjalny): Koncesja uprawniająca do obrotu wyrobami oraz technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Udziela jej minister właściwy do spraw wewnętrznych.

L

LFS 30P / 60P (PN-EN 15659): Klasy lekkiej ochrony ogniowej dokumentów wg PN-EN 15659. Oznaczenia 30P i 60P wskazują deklarowany czas ochrony zawartości w warunkach pożaru — odpowiednio 30 i 60 minut.

M

MDS (miejsce doraźnego schronienia): Obiekt lub jego część przystosowane do tymczasowej ochrony ludności. Nie stanowi pełnowartościowego schronu, lecz zapewnia doraźne warunki bezpieczeństwa.

P

Panel kancelaryjny: Modułowa przegroda o klasie odporności zgodnej z PN-EN 1143-1. Pozwala budować pomieszczenia wzmocnione i kancelarie bez prowadzenia ciężkich robót budowlanych.
Pełnomocnik ochrony: Osoba odpowiadająca w jednostce organizacyjnej za ochronę informacji niejawnych. Kieruje pionem ochrony i odpowiada za wdrożenie wymaganych procedur i zabezpieczeń.
PN-EN 1143-1: Europejska norma odporności na włamanie sejfów, kas pancernych, drzwi skarbcowych oraz skarbców. Definiuje trzynaście klas (0–XIII) wyznaczanych metodą znormalizowanych ataków laboratoryjnych. Klasa wg PN-EN 1143-1 jest podstawą limitów przechowywania wartości pieniężnych.
PN-EN 1300: Norma klasyfikacji zamków o wysokim stopniu zabezpieczenia stosowanych w sejfach, kasach pancernych i drzwiach skarbcowych. Przewiduje cztery klasy zamków: A, B, C i D.
PN-EN 14450: Norma pojemników bezpiecznych obejmująca dwie klasy — S1 i S2 — o poziomie odporności niższym niż PN-EN 1143-1. Stosowana najczęściej dla sejfów meblowych i szaf na broń, gdzie wymagana jest podstawowa odporność mechaniczna.
Pomieszczenie kryptograficzne: Pomieszczenie przeznaczone do pracy urządzeń i materiałów kryptograficznych. Łączy wymogi stref ochronnych z ochroną przed elektromagnetycznym przenikaniem informacji.
Pomieszczenie wzmocnione: Pomieszczenie o podwyższonej odporności ścian, stropów i drzwi na atak mechaniczny. Wymagany poziom zabezpieczeń wyznacza metodyka rozporządzenia Rady Ministrów z 29 maja 2012 r.
Pomieszczenie zabezpieczone przed podsłuchem: Pomieszczenie wyposażone w ochronę wibroakustyczną — drzwi akustyczne oraz systemy maskowania mowy. Rozwiązania te ograniczają możliwość rejestracji rozmów prowadzonych wewnątrz.
Poświadczenie bezpieczeństwa: Dokument uprawniający osobę do dostępu do informacji niejawnych o określonej klauzuli. Wydawane po pozytywnym zakończeniu postępowania sprawdzającego.

S

Schron / ukrycie: Budowle ochronne, których podstawę prawną stanowi ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej. Warunki techniczne dla tego typu obiektów określa rozporządzenie MSWiA z 4 listopada 2025 r.
SKD / KD: System Kontroli Dostępu wg PN-EN 60839-11. Reguluje zasady projektowania i eksploatacji elektronicznych systemów kontroli dostępu.
Składnica akt / archiwum niejawne: Pomieszczenie służące do długoterminowego przechowywania dokumentacji, w tym materiałów niejawnych. Wymaga zabezpieczeń fizycznych adekwatnych do klauzul przechowywanych zbiorów.
SSO (Specjalna Strefa Ochronna): Strefa o zaostrzonym reżimie ochrony informacji niejawnych, wydzielana zgodnie z wymaganiami Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Obejmuje m.in. zabezpieczenia budowlane oraz ochronę przeciwpodsłuchową.
SSOE (Sprzętowa Strefa Ochrony Elektromagnetycznej): Strefa, w której urządzenia przetwarzające informacje niejawne chroni się przed ulotem elektromagnetycznym za pomocą środków sprzętowych i budowlanych. Ma minimalizować ryzyko przechwycenia sygnałów pochodzących z pracy urządzeń teleinformatycznych.
SSWiN: System Sygnalizacji Włamania i Napadu wg PN-EN 50131. Norma przewiduje cztery stopnie zabezpieczenia — Grade 1–4.
Stopnie alarmowe (ALFA/BRAVO/CHARLIE/DELTA): Cztery stopnie alarmowe wprowadzane na podstawie ustawy o działaniach antyterrorystycznych. Obowiązki nałożone na podmioty publiczne i prywatne narastają kumulatywnie wraz z podnoszeniem stopnia.
Strefy ochronne I / II / III: Trzy strefy przetwarzania informacji niejawnych zdefiniowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 29 maja 2012 r. Różnią się zakresem kontroli dostępu i wymaganymi środkami bezpieczeństwa fizycznego.
Szafa klasy A / B / C: Klasy szaf metalowych do przechowywania dokumentów niejawnych wg zarządzeń resortowych — Nr 46/MON z 13 grudnia 2013 r., Nr 59/MON z 12 grudnia 2017 r. oraz zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 23 stycznia 2014 r. Klasa A obejmuje materiały o klauzuli „zastrzeżone” i „poufne”, klasa B — „tajne”, a klasa C — „ściśle tajne”.

Ś

ŚBP (Świadectwo Bezpieczeństwa Przemysłowego): Dokument potwierdzający zdolność przedsiębiorcy do ochrony informacji niejawnych. Wydawany przez ABW lub SKW w jednym z trzech stopni (I–III).

T

TEMPEST: Zbiorcze określenie wymagań dotyczących ochrony informacji przed niezamierzoną emisją elektromagnetyczną (ulotem) z urządzeń teleinformatycznych. Obejmuje zarówno wymagania na sprzęt, jak i na środowisko jego pracy.
Typ 1–4 (rozp. RM z 29.05.2012): Cztery typy urządzeń do przechowywania materiałów niejawnych zdefiniowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 29 maja 2012 r. Wykorzystywane w metodyce doboru środków bezpieczeństwa fizycznego stref ochronnych.

U

Ulot elektromagnetyczny: Niezamierzona emisja pól elektromagnetycznych generowana przez pracujące urządzenia. Może umożliwić przechwycenie i odtworzenie przetwarzanych informacji przez podmiot dysponujący odpowiednim sprzętem.

V

VSS: Dozór wizyjny — obecna nazwa systemów wcześniej określanych jako CCTV lub telewizja dozorowa. Obowiązująca norma to PN-EN 62676.